Rhannu + English

Dewch i ymweld ag Aberteifi a Bae Hyfryd Ceredigion

  Visit Cardigan


Bae Ceredigion: Ardal Gadwraeth Arbennig

dolffiniaid trwynbwlBae Ceredigion lle arbennig

Mae’r amrywiaeth nodedig o fywyd gwyllt a chynefinoedd ym Mae Ceredigion ac Afon Teifi yn eu gwneud yn amgylcheddau eithriadol a phwysig iawn yn rhyngwladol.  O ganlyniad, cawsant eu dynodi yn Ardaloedd Cadwraeth Arbennig.

Beth yw Ardal Gadwraeth Arbennig (AGA)?
Mae AGA (SAC:  Special Area of Conservation) yn enw statudol Ewropeaidd fydd yn gymorth i sicrhau bod yr ardal a’i bywyd gwyllt yn cael eu diogelu a’u gwarchod er lles a mwynhad y cenedlaethau sydd i ddod.

Seals can be seen in Cardigan Bay Aruthrol wyllt!
Er mai’r dolffiniaid trwynbwl efallai sy’n cael y sylw mwyaf, rhaid i ni beidio anghofio am y bywyd gwyllt a’r cynefinoedd cyfareddol sy’n rhan o’r bywyd amrywiol hwn ym Mae Ceredigion.  Mae cynefinoedd creigresi, banciau tywod ac ogofeydd môr cyfareddol yn cynnal lliaws o rywogaethau, o’r mwyaf cyntefig o blith yr holl fertebratau byw, e.e. lamprai’r môr sy’n debyg i lysywen, i forloi llwyd gwryw nodedig yr Iwerydd sy’n tyfu hyd at 2.7m o hyd (9 troedfedd). .

 

Dolffiniaid trwynbwl

Morloi Llwyd yr Iwerydd

Ogofâu Môr

Dolffiniaid trwynbwl

Morloi Llwyd yr Iwerydd

Ogofâu Môr

Lamprai’r Afon a’r Môr

Lamprai’r Afon a’r
          Môr
Lamprai’r Afon a’r
          Môr
Lamprai’r Afon a’r
          Môr

Mewngofnodwch a dysgwch: Os hoffech fwy o fanylion am Fae Ceredigion AGA (SAC) ewch i www.cardiganbaysac.org.uk neu ffoniwch y Swyddog SAC ar 01545 572139


Canllaw i wylwyr!

Gellir gweld dolffiniaid trwynbwll, llamhidyddion harbwr, morloi llwyd yr Iwerydd yn ogystal â’r amrywiaeth helaeth o fywyd adar yr ardal i gyd yn agos at y lan.  Craffwch yn ofalus er mwyn i chi gael gweld beth sydd i’w weld!

‘Map Mannau Allweddol’ - map o’r ardal + allwedd ar gyfer dolffiniaid/llamhidyddion, morloi ac adar y môr

I’w nodi fel mannau lle mae rhywogaethau i’w gweld:

Llamhidyddion/dolffiniaid Llamhidyddion/dolffiniaid: Mwnt, Aberporth, Ynys Lochtyn, Cei Newydd (Craig yr Adar), Harbwr Cei Newydd

Morloi Morloi: Ynys Aberteifi, Cei Newydd (Birds Rock), Harbwr Cei Newydd (nid Cwmtydu – ceisio lleihau nifer yr ymwelwyr)

Adar
              y Môr Adar y Môr: Birds Rock, Ynys Aberteifi, Penrhyn Cemaes)

Coast Path Llwybr yr arfordir :
Mae llwybrau arfordir Ceredigion a Sir Benfro yn dilyn copaon dramatig y clogwyni ac yn cynnig cyfleoedd gwych i weld bywyd gwyllt lleol, boed hwnnw ar fôr neu ar dir!

Teithiau cychod arbenigol:
Er mwyn peidio ag aflonyddu’n ddiangen ar ein bywyd gwyllt sensitif, awgrymwn eich bod yn mynd ar wibdaith ar un o gychod teithio Ceredigion.  Bydd y capteiniaid gwybodus nid yn unig yn gallu ateb eich holl gwestiynau am yr anifeiliaid, ond byddant hefyd yn dilyn y Cod Ymddygiad Morol ac yn lleihau effeithiau posib ar yr amgylchedd lleol.  Cysylltwch â’r Canolfannau Croeso lleol am fwy o fanylion.

Adnabod y gwahaniaeth – dolffin neu lamhidydd

Mae Bae Ceredigion yn gartref i niferoedd mawr o ddolffiniaid trwynbwl yn ogystal â llamhidyddion harbwr.  Maen nhw i’w gweld yn aml yn agos iawn at y lan, ond mae’n dipyn o her gwahaniaethu rhyngddyn nhw.  Dyma ambell awgrym i’ch helpu chi!

Dolffiniaid trwynbwlDolffiniaid trwynbwl - cewri’r Bae

Nodweddion Arbennig:
Hyd: hyd at 4m (13 troedfedd)
Asgell Ddorsal: asgell ddorsal dal, siâp cryman
Lliw: Cefn llwyd tywyll, yn mynd yn oleuach o amgylch bol gwyn
Pen a Phig: pig fer ‘trwynbwl’, gyda blaen gwyn yn aml ar y safn isaf 
Ymddygiad: Chwareus, yn aml yn neidio’n glir o’r dŵr ac yn nofio gydag ochr cwch 

Ffeithiau eraill:
Atgenhedlu: Bydd dolffiniaid benyw yn rhoi genedigaeth i un llo bob 2-3 blynedd 
Diet: ‘Dyw dolffiniaid ddim yn ffyslyd!  Byddan nhw’n bwyta amrywiaeth o bysgod, cramenogion ac ystifflogod (squid). 

 

 

Behaviour: Playful, often jumping clear of the water and bow-riding boats© WDCS

Llamhidydd gostyngedig yr harbwr

Llamhidydd gostyngedig yr harbwr

Nodweddion arbennig:
Hyd: hyd at 1.8m (5.9 troedfedd)
Asgell Ddorsal: Asgell fechan drionglog ar ei ganol  
Lliw: cefn llwyd tywyll, gyda darn mwy gwelw ar ei ochrau

Pen a Phig: Pen pŵl byr heb dalcen na phig 
Ymddygiad: O’r braidd y bydd yn neidio’n glir o’r dŵr; yr olygfa arferol yw cipolwg ar ei gefn a’r asgell fechan

Ffeithiau Eraill:
Atgenhedlu: Bydd dolffiniaid benyw yn rhoi genedigaeth i un llo bob blwyddyn
Diet: Fel dolffiniaid, bydd llamhidyddion yn bwyta beth sydd ar gael, ac yn ysbeilio rhywogaethau tebyg.

Rarely leaps clear of water; normal view is glimpse of back and small fin © WDCS

Gwneud eich rhan chi dros y Bae!

Mae cyfrifoldeb arnom ni i gyd i warchod ein hamgylchedd gwerthfawr.  Mae chwarae eich rhan chi mor hawdd ag 1, 2, 3!

1. Mae’n hawdd iawn tarfu ar fywyd gwyllt y môr – p’un ai a ydych mewn cwch neu ar y traeth.  Os gwelwch yn dda, dilynwch y Cod Ymddygiad Morol (ar gael mewn Canolfannau Croeso)

2. Mae sbwriel yn gallu niweidio bywyd gwyllt – ewch â’ch sbwriel adre’ gyda chi.  Ailgylchwch yr hyn allwch chi.

3. Mae’n hawdd iawn gwneud niwed i’r bywyd mewn pyllau glan môr – mae’n dda cael edrych, ond gwell peidio â chyffwrdd.

Amser i wirfoddoli?
Mae gwirfoddolwyr yn gwneud cyfraniad enfawr i’n gwaith o gasglu data gwerthfawr am ddolffiniaid, casglu sbwriel oddi ar draethau a chodi ymwybyddiaeth am bwysigrwydd ein hamgylchfyd lleol.  Rhowch ganiad i ni os hoffech ymuno â’r tîm.

I’r rhai hynny ohonoch sy’n gallu sbario 2 awr yr wythnos yn yr haf, beth am gymryd rhan mewn sesiwn ‘gwylio dolffin’?  Byddwch yn aelod o dîm sydd wedi’i neilltuo ar gyfer astudio’r berthynas rhwng traffig hwylio lleol a’r defnydd a wneir o safle’r dolffin trwynbwl astudiaeth sy’n ein cynorthwyo i wneud penderfyniadau ystyrlon ynglŷn â sut rydym yn rheoli gweithgareddau hamdden.

Am fwy o fanylion, cysylltwch â Liz Allan ar 01545 572142 neu ewch i

www.cardiganbaysac.org.uk

Cliciwch yma os hoffech fanylion am wylio adar yn ardal Abertei

Mae Llwybr Afon Teifi yn ffordd ardderchog o ddarganfod bywyd gwyllt Aberteifi

Darllenwch am Fae Ceredigion – Ardal Gadwraeth Arbennig